Ba mươi ngày cuối trước khi đi

Kết quả thường tới sau một quãng chờ dài, rồi đột ngột mọi thứ phải xong trong vài tuần. Tháng cuối cùng là tháng nhiều việc nhất của cả hành trình.

Danh sách dưới đây nên được viết từ lúc còn đang chờ, khi còn bình tĩnh — chứ không phải viết khi đã có vé.

Nhóm giấy tờ và thủ tục

• Hoàn tất thủ tục thị thực hoặc giấy tờ nhập cảnh theo yêu cầu
• Kiểm hạn hộ chiếu của từng người
• Mang theo bản gốc và bản dịch của toàn bộ hồ sơ — không gửi trong hành lý ký gửi
• Quét lưu toàn bộ giấy tờ lên một nơi truy cập được từ nước ngoài
• Xin các giấy tờ còn có thể cần sau này mà xin từ xa sẽ rất khó

🔴 Dòng cuối là dòng hay bị bỏ qua nhất và tiếc nhất: trích lục hộ tịch, xác nhận quá trình bảo hiểm, giấy tờ học tập, hồ sơ y tế. Xin lúc còn ở Việt Nam mất một buổi; xin từ nước ngoài mất nhiều tháng.

Nhóm tài chính

1. Quyết định giữ hay đóng tài khoản trong nước — thường nên giữ ít nhất một tài khoản.
2. Cập nhật thông tin liên hệ và cách xác thực giao dịch với ngân hàng, trước khi đổi số điện thoại.
3. Hoàn tất nghĩa vụ tài chính đang có: thuế, bảo hiểm, các khoản định kỳ.
4. Sắp xếp người quản lý tài sản còn ở lại, nếu có, kèm giấy uỷ quyền hợp lệ.
5. Chuyển phần tiền cần thiết và giữ đầy đủ chứng từ.

Nhóm công việc và quan hệ

• Bàn giao công việc, xin thư giới thiệu nếu có thể
• Chấm dứt các hợp đồng dịch vụ: internet, điện thoại, thuê nhà, thẻ thành viên
• Thông báo địa chỉ mới cho những nơi cần
• Gặp những người muốn gặp — phần này luôn bị dồn vào tuần cuối và luôn không đủ

Tài sản còn ở lại Việt Nam

Phần này ít người chuẩn bị kịp vì nó không nằm trong danh mục hồ sơ, nhưng xử lý từ xa thì rất khó:

1. Nhà đất — quyết định bán, cho thuê hay để trống; nếu cho thuê thì ai quản lý và nhận tiền vào tài khoản nào.
2. Giấy uỷ quyền cho người ở lại xử lý các việc phát sinh, lập đúng hình thức pháp luật yêu cầu và nêu rõ phạm vi.
3. Phần vốn góp trong doanh nghiệp — xác định vai trò sau khi đi, và nghĩa vụ báo cáo nếu còn đứng tên.
4. Nghĩa vụ thuế phát sinh từ tài sản và thu nhập còn ở Việt Nam — nên hỏi rõ trước khi đi thay vì sau.

🔴 Giấy uỷ quyền là thứ nên làm trước khi đi, không phải sau — lập từ nước ngoài thường phải qua cơ quan đại diện và mất nhiều thời gian hơn hẳn.

Nhóm sức khoẻ

Nhóm đồ đạc

1. Phân loại: mang theo — gửi sau — để lại — bỏ. Làm sớm, vì phân loại mất thời gian hơn đóng gói.
2. Kiểm quy định nhập cảnh của nước đến về những thứ không được mang.
3. Ưu tiên mang thứ khó mua ở nước đến, không phải thứ đắt tiền.
4. Giấy tờ và thuốc luôn mang theo người.
5. Chụp ảnh đồ có giá trị trước khi gửi vận chuyển.

Ba mươi ngày đầu ở nước đến

Phần này cũng nên viết trước, vì lúc mới sang sẽ không có tâm trí để nghĩ:

• Hoàn tất thủ tục đăng ký cư trú theo yêu cầu
• Tìm chỗ ở có giấy tờ đứng tên mình
• Đăng ký số điện thoại địa phương
• Xin mã số thuế hoặc mã định danh nếu nước đó có
• Mở tài khoản ngân hàng
• Đăng ký trường cho con
• Đăng ký bảo hiểm y tế theo quy định

⚠️ Các bước này phần lớn phải tuần tự vì bước sau cần giấy tờ của bước trước — biết trước thứ tự tiết kiệm được nhiều tuần.

Một việc nên làm trước khi đóng cửa

Đi một vòng qua những nơi quen thuộc, chụp vài tấm ảnh, và để lại địa chỉ liên lạc cho những người nên có nó.

Việc này không nằm trong danh mục nào cả, nhưng gần như ai đã đi rồi cũng nói giá mà đã dành thêm thời gian cho nó.