Đưa cha mẹ đi cùng: điều kiện và những gì phải cân nhắc trước
Với nhiều gia đình Việt, câu hỏi "có đưa ông bà theo được không" quan trọng không kém câu hỏi về chính chương trình.
Nó có hai phần, và phần thứ hai mới là phần khó: được phép đưa hay không, và đưa đi thì cuộc sống của họ ra sao.
Phần thứ nhất: điều kiện
- Không phải chương trình nào cũng có diện cho cha mẹ. Đây là câu phải hỏi ngay ở buổi tư vấn đầu tiên.
- Nơi có thì thường kèm điều kiện chặt — về phụ thuộc tài chính, về bảo hiểm y tế, đôi khi về tuổi.
- Yêu cầu tài chính của cả hồ sơ tăng lên khi thêm người.
- Có nơi cho bảo lãnh sau, khi người đi trước đã ổn định tư cách cư trú — đây là hướng đáng hỏi nếu diện đi cùng không có.
Điều kiện cụ thể do từng chương trình quy định và thay đổi theo thời gian — cần lấy từ nơi tiếp nhận bằng văn bản, không suy từ chương trình khác.
Phần thứ hai: những câu nên hỏi trước
| Lĩnh vực | Câu hỏi |
|---|---|
| Y tế | 🔴 Người cao tuổi tiếp cận hệ thống y tế ở đó thế nào, bảo hiểm ra sao, chi phí ai chịu |
| Ngôn ngữ | Không nói được tiếng bản địa thì đi khám, đi chợ, gặp hàng xóm ra sao |
| Quan hệ xã hội | Ở Việt Nam họ có bạn bè, họ hàng, sinh hoạt cộng đồng — sang đó còn gì |
| Thời tiết | Khí hậu lạnh ảnh hưởng nhiều tới sức khoẻ người lớn tuổi |
| Quyền quyết định | Bản thân ông bà có muốn đi không, hay đi vì con cháu |
⚠️ Dòng cuối là dòng hay bị bỏ qua nhất. Quyết định thường do con cái đưa ra với ý tốt, trong khi người phải sống với hệ quả lại là ông bà.
Ba phương án thường được cân nhắc
- Đi cùng ngay từ đầu. Cả nhà cùng một nhịp, nhưng người lớn tuổi phải thích nghi cùng lúc với mọi thứ mới.
- Đi sau khi con cái đã ổn định. Nhẹ hơn nhiều — đã có nhà, đã biết hệ thống y tế, đã có người đưa đi.
- Ở lại Việt Nam, con cái về thăm định kỳ. Lựa chọn hợp lệ và với nhiều gia đình là lựa chọn tốt nhất cho chính ông bà.
🔴 Phương án thứ hai bị đánh giá thấp — nhiều người coi đó là "chưa trọn vẹn", trong khi thực tế nó cho ông bà một năm đầu dễ chịu hơn hẳn.
Nếu chọn để lại
- Sắp xếp người chăm sóc và nói rõ trách nhiệm của từng người trong gia đình.
- Lo phần tài chính — một khoản định kỳ rõ ràng, chuyển qua kênh chính thức.
- Sắp xếp y tế: nơi khám quen, hồ sơ bệnh án, người đưa đi khi cần.
- Giữ nhịp liên lạc đều, và dạy cách dùng công cụ gọi video nếu cần.
- Lên lịch về thăm và giữ đúng lịch đó.
Nếu chọn đưa đi
- Bắt đầu phần giấy tờ của ông bà sớm — người lớn tuổi thường có giấy tờ cũ, dễ có sai lệch hộ tịch.
- Hỏi kỹ về bảo hiểm y tế ở nước đến, vì đây là khoản chi lớn nhất và thường bị tính thiếu.
- Chuẩn bị hồ sơ y tế đầy đủ, có bản dịch, kèm danh sách thuốc ghi theo tên hoạt chất.
- Tìm hiểu cộng đồng người Việt ở nơi sẽ đến — với người lớn tuổi, đây là yếu tố quyết định.
- Tính đường lui: nếu ông bà không thích nghi được thì phương án là gì.
Nói chuyện với ông bà thế nào
Đây không phải cuộc trò chuyện một lần:
- Nói sớm, ngay khi bắt đầu tính chuyện đi, không phải khi đã có kết quả.
- Nói cả phần khó — khí hậu, ngôn ngữ, xa bạn bè — chứ không chỉ phần tốt.
- Cho thời gian suy nghĩ, và chấp nhận câu trả lời có thể là không.
- Nếu họ nói đi để con yên tâm, hỏi lại một lần nữa vào lúc khác — câu trả lời đầu tiên thường là câu trả lời cho con, không phải cho mình.
Không có phương án nào đúng cho mọi nhà. Điều quan trọng là quyết định được đưa ra với đủ thông tin và có sự tham gia của chính người liên quan.
Chương trình nào cho đưa cha mẹ đi?
Tuỳ từng chương trình và từng nước, một số có diện dành cho cha mẹ và một số không. Cần hỏi rõ ngay từ buổi tư vấn đầu vì điều này ảnh hưởng tới cả yêu cầu tài chính lẫn lựa chọn chương trình.
Bảo hiểm y tế cho người cao tuổi ở nước ngoài thế nào?
Quy định và chi phí khác nhau rất nhiều theo từng nước, và người mới đến thường chưa được hưởng ngay như cư dân lâu năm. Đây là khoản nên hỏi cụ thể và tính vào ngân sách trước khi quyết định.
Có thể bảo lãnh cha mẹ sau khi đã ổn định không?
Một số nước có diện bảo lãnh thân nhân dành cho người đã có tư cách cư trú ổn định, điều kiện khác nhau theo từng nơi. Đây là hướng đáng hỏi nếu chương trình ban đầu không cho đi cùng.
Ông bà không muốn đi thì sao?
Đó là lựa chọn của họ và nên được tôn trọng, đồng thời nên chuẩn bị kỹ phương án chăm sóc từ xa. Nhiều gia đình thấy phương án ở lại kèm về thăm định kỳ lại phù hợp hơn cho chính ông bà.
Vợ chồng lệch nhịp: khi một người chưa sẵn sàng
Không phải cặp nào cũng muốn đi với cùng một mức độ. Bỏ qua sự lệch nhịp này thường tạo ra vấn đề lớn hơn nhiều so với bất kỳ khó khăn nào về giấy tờ.
Con đã trưởng thành: ngưỡng tuổi và các lựa chọn khi vượt ngưỡng
Con gần hoặc đã vượt ngưỡng tuổi phụ thuộc là tình huống gây tiếc nuối nhất trong hồ sơ gia đình, và cũng là tình huống có thể dự đoán trước ngay từ đ
Khi hồ sơ kéo dài: giữ gia đình đi cùng nhịp
Một hồ sơ định cư có thể kéo dài hơn một năm, và phần khó nhất thường không phải giấy tờ mà là giữ cho cả nhà cùng chịu được quãng chờ không có tin tứ
Hồ sơ cho con: học bạ, sức khoẻ và giấy tờ trường học
Phần giấy tờ của con thường bị để sau cùng vì nghĩ là đơn giản. Thực tế học bạ và hồ sơ tiêm chủng là hai thứ phụ thuộc vào nhà trường và cơ sở y tế,
›
×
Phần việc diễn ra trong nước trước khi một bộ hồ sơ ra nước ngoài: giấy tờ Việt Nam, chứng minh tài chính, dịch thuật hợp pháp hoá, chuyển tiền và lịch trình thực tế.